A

Adrenalina - hormon strachu, hormon rdzenia nadnerczy, działa obkurczająca na naczynia krwionośne, wzmaga akcje serca.

Afazja -zaburzenia mowy wynikające z uszkodzenia mózgu.

Agonista - (protagonista), w układzie ruchu - mięsień wykonujący skurcz dla uzyskania zamierzonego ruchu.

AIDS - zespół nabytego niedoboru odpornościowego. Choroba śmiertelna wywoływana przez wirusy HIV. Wirus atakuje układ odpornościowy człowieka

Akomodacja - dostosowanie się za każdym razem organizmu lub narządu (np. akomodacja oka) do przewidzianego zadania.

Akromegalia - po zakończeniu okresu wzrostu przerost kości, nosa, uszu, brody, rąk, stóp w skutek nadmiernego działania przedniego płata przysadki, wpływającego na zwiększoną produkcję hormonu somatotropowego.

Akson - cześć komórki nerwowej, długa wypustka otoczona błoną komórkową i osłonką mielinową.

Akupresura - masaż uciskowy wykonywany palcami w określonych punktach lub meridiany (linie) ciała

Akupunktura - metoda leczenia pochodząca z Chin. Polega na wkłuwaniu w ściśle określone miejsca skóry, cienkich srebrnych lub złotych igieł.

Albinos - człowiek całkowicie pozbawiony pigmentu skóry.

Alergen - substancja wywołująca reakcje alergiczną.

Alkoholizm - uzależnienie od alkoholu polegające m.in. na utracie kontroli nad piciem, przeżywaniu objawów głodu alkoholowego, skoncentrowaniu myśli na piciu alkoholu i używaniu go w sposób przekraczający kulturowe wzorce przyjęte w środowisku pijącego oraz utracie zdolności reagowania na sankcje społeczne.

Amfetamina - narkotyk syntetyczny działający pobudzająco na mózg (wzmaga wydolność pamięciową na krótki czas), łatwo prowadzący do uzależnienia.

Aminokwasy - podstawowy cząstki strukturalne tworzące białka.

Amnezja - objaw zaburzeń pamięci polegający na niemożności przypomnienia sobie minionych zdarzeń. Może być całkowita i częściowa.

Amoniak - bezbarwny gaz, o ostrym drażniącym zapachu powodującym łzawienie oraz podrażnienie błon śluzowych oczu i nosa. W dużym stężeniu może być śmiertelny.

Amputacja - odcięcie, operacyjne usunięcie jakiegoś organu, kończyny lub jej części.

Androgeny - męskie hormony płciowe.

Anoda - dodatnia elektroda.

Anoreksja - brak łaknienia na tle psychogennym, spowodowana czynnikami psychicznymi.

Antagonista - w narządzie ruchu mięsień działający w kierunku przeciwnym do mięśnia wykonującego ruch, zwanego protagonistą (zob. agonista).

Antybiotyki - naturalne produkty przemiany materii bakterii, grzybów, mchów itp... których zadaniem jest działanie przeciwko chorobotwórczym mikroorganizmom, które zabijają lub hamują ich rozrost.

Antygeny - substancje chemiczne wywołujące reakcję układu obronnego naszego ciała. Wnikające do ciała szkodliwe organizmy, np. wirusy i bakterie, mają na swej powierzchni antygeny. Układ obronny ciała rozpoznaje owe antygeny i uznaje za elementy obce. W odpowiedzi organizm produkuje substancje chemiczne zwane przeciwciałami. Wiążą się one z obcymi organizmami i unieszkodliwiają je.

Aorta - tętnica wychodząca z lewej komory serca.

Apatia - stan emocjonalny objawiający się brakiem inicjatywy w kontaktach międzyludzkich.

Arteria - zob. tętnica

Arterioskleroza - miażdżycowe zmiany w ścianach tętniczek prowadzące do zwężenia naczyń, np. w łożysku wieńcowym, siatkówce, nerkach 

Arsonwalizacja - zabieg wykorzystujący prądy elektryczne wysokiej częstotliwości w celu wytworzenia ciepła w chorych tkankach.

Astma oskrzelowa - zob. dychawica oskrzelowa.

Atetoza - zespół ruchów mimowolnych najczęściej występujących w przeciwstawnych częściach ciała.

Atlas - krąg szczytowy, pierwszy krąg szyjny.

Audiologia - nauka zajmująca się diagnozą, różnicowaniem oraz rehabilitacją osób z uszkodzeniami słuchu.

Audiometr - aparat służący do szczegółowej oceny stopnia i jakości ubytku słuchu.

Automatyzm - odruchowe wykonywanie czynności bez udziału świadomości.

Autyzm - odsunięcie się od świata realnego lub całkowite zerwanie kontaktów z rzeczywistością i zamknięcie się we własnym świecie przeżyć. Autyzm jest jednym z podstawowych objawów schizofremi.

B

Bakteriobójczość - zdolność danej substancji do zabijania bakterii.

Balneoterapia - metoda leczenia fizykalnego za pomocą naturalnych środków leczniczych, do których zalicza się: kąpiele, wody mineralne, peloidy, słońce i powietrze.

Bark zamrożony - bolesny bark.

Bezsenność - zaburzenie snu objawiające się trudnościami z zasypianiem i kontynuacją snu. Przyczyną może być choroba lub zaburzenia psychiczne.

Bezwład połowiczy - (zob. hemiplegia) porażenie kończyn po stronie przeciwnej do uszkodzenia w mózgu spowodowanego najczęściej krwotokiem z tętnic mózgowych.

Białaczka - rak krwi, choroba polega na wypieraniu zdrowych krwinek białych (leukocytów), przez zmienione nowotworowo leukocyty.

Bielactwo - zanik barwika skóry.

Biopsja - pobranie wycinka tkankowego z żyjącego organizmu do badania mikroskopowego.

Borowina - zob. peloid.

Brachialgia - ból ramienia, który jest spowodowany podrażnieniem nerwowego splotu ramiennego.

Bradykardia - zwolniony rytm serca.

Bronchografia - badanie radiologiczne oskrzeli polegające na wykonywaniu odpowiednich zdjęć rentgenowskich po uprzednim wprowadzeniu do oskrzeli specjalnego środka kontrastowego.

Bulimia - nadmierna potrzeba jedzenia, z nieprawidłowym poczuciem głodu, najczęściej uwarunkowanym psychogennie. Objawia się nadmiernym objadaniem, a potem prowokowanie wymiotów i nadużywaniem środków przeczyszczających.

C

Charłactwo - znaczne wyniszczenie organizmu wskutek przebytych lub toczących się procesów chorobowych.

Chiroterapia - terapia manualna której celem jest usunięcie nieprawidłowych napięć i przywrócenie funkcji w obrębie stawów.

Cholera - choroba jelita cienkiego przebiegająca z biegunką, wymiotami, odwodnieniem, skurczami mięśni, śpiączką.

Choroba - reakcja organizmu na działanie czynników chorobotwórczych, objawiające się zaburzeniami w jego funkcjonowaniu i współdziałaniu poszczególnych narządów.

Choroba Blounta - jałowa martwica kłykcia przyśrodkowego piszczeli. Następstwem procesu chorobowego jest szpotawość kolana.

Choroba Buergera - zapalenia naczyń krwionośnych typu zakrzepowo-zarostowego.

Choroba Downa - mongolizm, jest zaburzeniem genetycznym, występujące raz na 700 urodzeń. Dzieci z chorobą Downa charakteryzują się upośledzeniem umysłowym najczęściej w stopniu umiarkowanym i znacznym, oraz charakterystycznymi cechami budowy ciała.

Choroba Heinego i Medina - wirusowe zapalenie komórek nerwowych rdzenia kręgowego, powodujące niesymetryczne niedowłady wiotkie mięśni.

Choroba niedokrwienna serca - zob. choroba wieńcowa.

Choroba Osgood i Schlattera - jałowa martwica guzowatości piszczeli. Rozwija się u chłopców w okresie dojrzewania między 12-15 rokiem życia.

Choroba Parkinsona - powoli postępujący zespół chorobowy na który składa się wzmożone napięcie mięśni i drżenie spoczynkowe rąk, a niekiedy i głowy.

Choroba Perthesa - jałowa martwica głowy kości udowej u dzieci. Występuje przeważnie u chłopców w okresie między 5 a 14 rokiem życia. Dotyczy głównie jednego biodra. Choroba spowodowana jest przez zaburzenia ukrwienia głowy kości udowej w wyniku czego dochodzi do martwicy.

Choroba Scheuermanna - kifoza młodzieńcza, polegająca na powolnym zaginaniu ku przodowi dolnego odcinka kręgosłupa piersiowego. Występuje częściej u chłopców między 13-17 rokiem życia. U dziewcząt w okresie między 12-15 rokiem życia.

Choroba Sprengela - wrodzone wysokie ustawienie łopatki.

Choroba Św. Walentego - zob. padaczka.

Choroba wieńcowa - choroba niedokrwienna serca. Powstaje w momencie gdy przez mięsień sercowy przepływa niedostateczna ilość krwi, powodując niedobór tlenu.

Choroba zwyrodnieniowa stawów - charakteryzuje się zmianami destrukcyjnymi chrząstki stawowej. Przyczyną choroby może być starzenie się chrząstki stawowej, uszkodzenia mechaniczne lub toksyczne.

Choroby demielinizacyjna - są to choroby w przebiegu których następuje rozpad osłonek mielinowych włókien nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Chód ataktyczny - spowodowany zaburzeniami równowagi, przypomina chód osoby pijanej.

Chód brodzący - powstaje w wyniku niedowładu mięśni stóp.

Chód histeryczny - demonstracyjnie nieprawidłowy, nie powoduje go żadna zmiana organiczna.

Chód kaczkowaty - jest spowodowany niedowładem mięśni obręczy biodrowej lub zwichnięciem stawu biodrowego.

Chód kangurowy - jest to chód o kulach z jednoczesnym przestawianiem obu kończyn.

Chód koszący - z pociąganiem stopą po podłożu, typowy dla niedowładu połowicznego.

Chód nożycowy - chory chodzi na palcach z nadmiernym przywiedzeniem i krzyżowaniem kończyn. Przyczyną jest niedowład spastyczny (np. mózgowe porażenie dziecięce).

Chód spastyczny - z pociąganiem stóp po podłożu i niedostatecznym zginaniem kończyn w stawach.

Chód parkinsonowski - powolny drobnymi kroczkami, z obciążaniem przodostopia i pociąganiem stopami po ziemi.

Chód tylnosznurowy - ataktyczny, spowodowany zaburzeniami czucia głębokiego.

Chromosomy - nosiniki genomu, czyli informacji genetycznej.

Ciąża brzuszna - ciąża pozamaciczna z zagnieżdżeniem się jaja w jamie brzusznej.

Ciąża jajnikowa - ciąża pozamaciczna z zagnieżdżeniem się jaja w jajnikach.

Ciąża mnoga - kilkoro dzieci jednocześnie rozwijających się w macicy.

Ciemiączko - wrodzony otwór między kośćmi pokrywy czaszki, wypełniony tkanką łączną, który zamyka się do 2 roku życia.

Ciepłolecznictwo - metoda leczenia fizykalnego polegające na doprowadzeniu do tkanek energii cieplnej.

Coxarthrosis - zwyrodnie stawu biodrowego.

Cukrzyca - zaburzenie metaboliczne spowodowane brakiem insuliny.

Ć

Ćwiczenia bierne - stosowane w celu utrzymania prawidłowego zakresu ruchu w stawach pozbawionych możliwości wykonywania ruchu czynnego wskutek niedowładów lub porażeń mięśniowych.

Ćwiczenia czynne oporowe - stosowane w celu zwiększenia siły mięśniowej tych grup mięśniowych, w których siła z różnych przyczyn została nieznacznie osłabiona.

Ćwiczenia czynne w odciążeniu - stosuje się je w celu zwiększenia siły grup mięśniowych , gdy jej zmniejszenie nie pozwala na czynne pokonanie przez nie ciężaru kończyny.

Ćwiczenia czynne wolne - stosowane są w celu zwiększenia siły mięśniowej grup mięśniowych częściowo osłabionych.

Ćwiczenia czynno-bierne - stosowane są w celu zwiększenia zakresu ruchu w stawach przez czynne rozluźnienie napiętych grup mięśniowych, ruch prowadzony jest biernie ręką fizjoterapeuty.

Ćwiczenia ipsilateralne - są to ćwiczenia w wynik których napięcia mięśni chorej kończyny uzyskuje się przez ćwiczenia sąsiednich grup mięśniowych tej samej kończyny.

Ćwiczenia kontralateralne - wykonuje się je w celu uzyskania napięcia mięśniowego w kończynie w której ruch nie jest możliwy przez ćwiczenie przeciwnej kończyny z maksymalnym oporem.

Ćwiczenia ogółnokondycyjne - mają podnieś na możliwie najwyższy poziom wydolność fizyczną człowieka niepełnosprawnego, przez zwiększoną aktywność ruchową części ciała nie objętych procesem chorobowym.

Ćwiczenia redresyjne - wykonuje się je w celu likwidacji stawowych ograniczeń ruchu przy użyciu siły zewnętrznej.

Ćwiczenia samowspomagane - pacjent przy pomocy zdrowej kończyny wykonuje ruch do poprowadzenia biernego ruchu w kończynie chorej. Są to ćwiczenia kombinowane.

Ćwiczenia synergistyczne - są to ćwiczenia których celem jest wywołanie napięcia mięśniowego w tych kończynach w których czynny ruch jest niemożliwy.

D

Daltonizm - nierozpoznawanie barw, najczęściej wrodzone i przekazywane dziedzicznie, niekiedy spowodowana urazem lub schorzeniem. W dużej ilości przypadków jest to nie rozróżnienie barwy czerwonej i zielonej.

Decybel - jednostka w jakiej mierzy się poziom ubytku słuchu, określająca natężenie bodźców dźwiękowych podawanych dla oceny wrażliwości progowej.

Defibrylacja - likwidowanie migotania lub trzepotania komór za pomocą leków albo elektrowstrząsów.

Defloracja - rozrywanie błony dziewiczej przy pierwszym stosunku płciowym.

Dekompresja - zmniejszenie ciśnienia atmosferycznego.

Demencja - otępienie, obniżenie sprawności umysłowej związane z przebytym schorzeniem psychicznym lub nerwowym.

Denaturyzacja - nieodwracalne zmiany zmiany w strukturze białka.

Dendryt - cześć komórki nerwowej. Silnie rozgałęzione, stosunkowo krótkie wypustki komórki.

Depresja - zespół depresyjny, obniżenie nastroju pochodzenia chorobowego, głębsze i dłużej trwające niż prawidłowe reakcje emocjonalne na trudności lub nieszczęścia spotykane w życiu.

Dermatolog - lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób skóry.

Diatermia - leczenie prądami wielkiej częstotliwości, które wywołuje głębokie przegrzania tkanek.

Dializa - zabieg stosowany w ostrej niewydolności nerek, którego celem jest oczyszczenie krwi z nadmiaru mocznika.

Dna moczanowa - dziedziczne zaburzenie, występujące głównie u mężczyzn w średnim wieku, objawić się może w następstwie miejscowego ochłodzenia, po wysiłku, nadmiernym spożyciu alkoholu i ogranicza się głównie do jednego stawu.

Dozymetr - dawkomierz.

Dozymetria - metody pomiaru dawek promieniowania jonizującego, dokonywana za pomocą dawkomierza w powietrzu albo napromieniowanych obiektach, a także metody obliczania tych dawek.

Dren - środek pomocniczy do odprowadzenia wydzieliny z rany, ropy, przesięku i wysięku, płynu itp...

Drenaż - odprowadzanie patologicznego lub wytwarzanego w nadmiarze naturalnego płynu ustrojowego za pomocą drenu.

Dreszcze - drżenie na całym ciele oraz szczękanie zębami, którym towarzyszy uczucie zimna i powstanie gęsiej skórki.

Drgawki - mimowolne skurcze różnych grup mięśni szkieletowych, pochodzenia mózgowego lub rdzeniowego.

Drżenia - ruchy mimowolne, zazwyczaj rytmiczne i o niewielkiej amplitudzie, spowodowane naprzemiennymi ruchami mięśni antagonistycznych.

Dur brzuszny - choroba bakteryjna, zakaźna objawiająca się bólem głowy, uczuciem pragnienia, zaparciami.

Dur plamisty - tyfus plamisty przenoszony przez wszy. Jest to choroba zakaźna. Objawy to szybko narastająca gorączka, przenikliwe bóle głowy i kończyn, duże osłabienie, dreszcze. Choroba może zakończyć się śmiercią.

Duszność - brak tchu.

Dusznica bolesna - dławica piersiowa, Jest to ból w okolicy za mostkiem o charakterze dławiącym. Jest ona objawem choroby wieńcowej.

Dychawica oskrzelowa - astma oskrzelowa, przewlekła choroba, w której dominuje duszność występująca napadowo lub przewlekłe, spowodowana zwężeniem małych oskrzeli w wyniku skurczu, obrzęku błony śluzowej i patolologicznego wydzielania gęstego lepkiego śluzu.

Dyskopatia - uszkodzenia krążka (krążków) międzykręgowego prowadzące do przepukliny lub wypadnięcia jądra miażdżystego; najczęstsza przyczyna nerwobólu nerwu kulszowego.

Dysleksja - zaburzenia w czytaniu powodujące poważne trudności w nauce szkolnej.

Dysplazja biodra wrodzona - wada wrodzona narządu ruchu polegająca na nieprawidłowym rozwoju stawu biodrowego z niedostatecznym wykształceniem panewki, opóźnionym rozwoju głowy kości udowej i przodoskręceniu szyjki kości udowej.

Dystrofia mięśniowa - choroba mięśni charakteryzująca się postępującym zwyrodnieniem włókien mięśniowych.

Dżuma - ostra choroba zakaźna. Objawia się wysoką gorączką, niewydolnością sercowo-krążeniową, niepokojem, oszołomieniem. Choroba może zakończyć się śmiercią.

E

EEG - zob. elektroencefalogram

Ejakulacja - odruchowe wydalanie nasienia występujące u mężczyzn w szycie orgazmu.

EKG - zob. elektrokardiogram.

Ekshibicjonizm - doznawanie satysfakcji seksualnej przez pokazywanie obnażonych narządów płciowych obcym osobą.

Ekshumacja - ponowne wydobycie pochowanych zwłok.

Elektrodiagnostyka - metoda badania pobudliwości tkanek za pomocą prądu stałego i impulsowego w celu diagnostycznym.

Elektroencefalografia - metoda pomiaru czynności bioelektrycznej mózgu,

Elektroencefalogram - EEG, krzywa rejestrowana w elektroencefalografii.

Elektrokardiogram - EKG, krzywa prądów czynnościowych serca zapisana przy pomocy elektrokardiogramu.

Elektrolecznictwo - elektroterapia, dział lecznictwa fizykalnego, w którym do celów leczniczych wykorzystuje się prąd stały i prąd impulsowy małej częstotliwości.

Elektromiografia - EMG, metoda rejestracji i badania czynności bioelektrycznej mięśni.

Elektrostymulacja - pobudzanie mięśni lub nerwów bodźcem elektrycznym dla celów diagnostycznych lub terapeutycznych.

Elektroterapia - elektrolecznictwo.

EMG - elektromiografia.

Empatia - zdolność wyczuwania się w emocje i uczucia innych osób, rozumienia sytuacji i położenia drugiej osoby.

Endoskop - wziernik. Przyrząd wyposażony we własne źródło światła i układ optyczny.

Endoskopia - wziernikowanie, oglądanie jam ciała i narządów przy pomocy endoskopu. Może być połączone z małymi operacjami.

Enzymy - białka niezbędne do przebiegu procesów życiowych.

Epidemia - masowe występowanie choroby na danym obszarze.

Epilepsja - zob. padaczka.

Erekcja - wzwód, wywołane mechanicznie lub na drodze odruchu psychicznego wyprężenie członka, łechtaczki lub brodawek sutkowych (nabrzmienie).

Euforia - uczucie szczęśliwości i wzmożonej żywotności.

Eunuch - wykastrowany mężczyzna przed okresem dojrzewania.

Eutanazja - odebranie komuś życia ze względów humanitarnych w przypadku beznadziejnej choroby, nie dających się znieść cierpień, którym nie można ulżyć.

F

Faliczny - określenie to odnosi się do prącia, również do specyficznego kultu

Farmakomania - uzależnienia lekowe.

Fetyszyzm - ukierunkowanie seksualne, objawiające się podnieceniem płciowym w momencie dotykania lub oglądania przedmiotów osobistych (np. części garderoby) bliskiej lub obcej osoby.

Fibrynogen - czynnik występujący w procesie krzepnięcia krwi, jest to rodzaj białka rozpuszczonego we krwii.

Fizjoterapia - dział lecznictwa wykorzystujący w leczeniu środki działania kinezyterapii, fizykoterapii i masażu.

Fizykoterapia - dział lecznictwa wykorzystujący do potrzeb lecznictwa naturalne czynniki fizykalne powstające w urządzeniach wytwarzających energie cieplną, prądy małej i wielkiej częstotliwości, promieniowanie świetlne oraz ultradźwięki.

Flora bakteryjna - jest to zespół bakterii współżyjących ze sobą na pewnym obszarze.

Fobia - irracjonalny lęk.

G

Gameta - dojrzała komórka płciowa zdolna do zapłodnienia (np. plemnik u mężczyzn, komórka jajowa u kobiet)

Galwanizacja - zabieg fizykalny, w którym do celów leczniczych wykorzystuje się prąd stały.

Ganglion - torbiel galaretowata występująca w okolicy stawów lub na powierzchni ścięgien grzbietu ręki lub stopy.

Garb - utrwalone wygięcie kifotyczne kręgosłupa, często ze zniekształcenia klatki piersiowej.

Garb żebrowy - występuje na skutek bocznego skrzywienia i skręcenia piersiowego odcinka kręgosłupa. Wada ta powoduje deformacje klatki piersiowej.

Gastroskop - endoskop służący do oglądania wnętrza żołądka.

Gen - nośnik informacji genetycznej.

Genotyp - przy rozmnażaniu płciowym jest to cały kompletny zapis genetyczny pochodzący w równych częściach od obojga rodziców.

Geriatria - jedna z dyscyplin medycyny, zajmująca się zjawiskami wynikającymi ze starzenia się organizmu ludzkiego, poszukująca właściwych form terapii i profilaktyki starzenia się.

Gerontologia - nauka o starzeniu się.

Ginekologia - nauka o chorobach kobiecych narządów płciowych.

Glukoza - cukier prosty, podstawowy składnik biorący udział w przemianie materii w naszym organizmie.

Głuchota - jedno lub obustronny brak słuchu.

Gnidy - jaja wszy i włosiaków przyklejone do włosów.

Gonady - gruczoły płciowe wytwarzające komórki rozrodcze, u mężczyzn - jądra, u kobiet - jajniki.

Goniometr - kątomierz, przyrząd do mierzenia wartości kątowych w stawach.

Granulocyt - podgrupa krwinek białych biorąca udział w ochronie organizmu przed drobnoustrojami.

Grasica - narząd znajdujący się za mostkiem który rośnie do okresu uaktywnienia hormonów płciowych w okresie dojrzewania (ulega zanikowi)

Gruczoł krokowy - prostata, znajduje się u nasady męskiego prącia, wydzielina z tego gruczołu stymuluje ruchliwość plemników.

Gruczoły limfatyczne - zob. węzeł chłonny.

Gruźlica - choroba bakteryjna zakaźna, przenoszona drogą kropelkową, doustna, doskórna.

Grupy krwi - dziedziczna cecha wyznaczająca indywidualność każdego człowieka pod względem grupy krwi.

Grzybica - choroba wywołana przez grzyby może dotyczyć powierzchni skóry jak i narządów wewnętrznych.

H

Halucynacje - omamy, wrażenia zmysłowe nieistniejące ale odbierane przez dotknięta nimi osobę jako odzwierciedlenie realnego świata.

Halucynogen - substancja psychotropowa (ingerująca w psychikę), która wywołuje halucynacje.

Haszysz - narkotyk o działaniu psychogennym, uzyskiwany z wysuszonej żywicy z kwiatów Cannabis sativa (Konopia indyjska). Ma działanie pobudzające, powoduje stan rzekomej zwiększonej zdolności do odbierania bodźców połączony z halucynacją. Przy nadmiernym używaniu może doprowadzić do zaniku osobowości.

Helioterapia - zabieg leczniczy, w którym wykorzystuje się energię promieniowania słonecznego.

Hemipareza - niedowład połowiczy, częściowe porażenie mięśni spowodowane udarem mózgu.

Hemiplegia - bezwład połowiczy, niemożność wykonania ruchu kończynami po stronie przeciwnej uszkodzenia mózgu (udar mózgu).

Hemofilia - zaburzenia procesu krzepnięcia krwi, jest to choroba dziedziczna powodująca defekt w budowie krwi. Występuje prawie wyłącznie u osobników płci męskiej.

Hemofilik - osoba chora na hemofilie.

Hemoglobina - czerwony barwnik będący związkiem białka i żelaza będący składnikiem krwinek czerwonych krwi, będący transporterem tlenu w organizmie.

Hemoliza - rozpad krwinek czerwonych.

Heparyna - substancja zatrzymująca krzepnięcie krwi.

Hermafrodytyzm - obojniactwo, zaburzenia rozwojowe gruczołow płciowych kiedy to obok jądrer(męskie) wystepują elementy jajników (żeńskie). Taki osobnik jest bezpłodny.

Heteroseksualność - pociąg do osób płci przeciwnej.

Hiperglikemia - patologiczny podniesiony poziom cukru we krwi (np. w cukrzycy).

Hiperwentylacja - wentylacja płuc powyżej zapotrzebowania.

Hipnoza - stan podobny do snu, wywołany sugestią, z ograniczeniem własnej woli i świadomości, z zachowaniem kontaktu z osobą hipnotyzującą.

Hipochondria - doszukiwanie się w fizjologicznych czynnościach organizmu objawów choroby, nadmierne przejmowanie się drobnymi dolegliwościami oraz poświęcania zbyt wielkiej uwagi sprawom chorób.

Hipoglikemia - obniżenie poziomu cukru we krwi poniżej prawidłowych wartości.

Histamina - hormon tkankowy, uwalniany w reakcjach uczuleniowych, uszkodzeniu tkanek. Powoduje rozszerzenie małych naczyń krwionośnych, skurcz większych, skurcz oskrzeli, zwiększenie częstości skurczów serca.

Histologia - nauka o strukturze mikroskopowej i funkcjonowaniu tkanek.

Homeopatia - leczenie małymi dawkami lekami, które w dużej ilości wywołały by objawy podobne do choroby.

Homeostaza - właściwości ustroju żywego pozwalające na utrzymanie względnej stałości środowiska wewnętrznego mimo działających szkodliwie czynników środowiska zewnętrznego.

Homoseksualizm - pociąg seksualny skierowany do osobników tej samej płci.

Hospicjum - instytucja opiekująca się ludźmi nieuleczalnie chorymi.

Hybryda - potomek powstały ze skrzyżowania dwóch genetycznie różnych osobników (np. muł - krzyżówka osła i konia). Hybrydy są bezpłodne.

Hydroliza - rozszczepienie jakiegoś związku z udziałem wody.

I

Idiotyzm - wrodzone upośledzenie intelektualne.

Impotencja - niezdolność lub niemożność mężczyzn do prawidłowego stosunku płciowego.

Infantylizm - psychiczna sytuacja gdy ktoś mimo osiągnięcia wieku dorosłego pozostaje nadal przy dziecięcych sposobach myślenia i zachowania.

Infekcja - zakażenie.

Inhalator - przyrząd do leczenia wziewnego.

Inhibitor - ciało wstrzymujące, substancja hamująca

Iniekcja - szybkie wprowadzenie płynu do organizmu.

Insulina - hormon trzustki wpływający na przemianę węglowodanową, tłuszczową i białkową. Jego niedobór może być przyczyna cukrzycy.

Iloraz inteligencji - wskaźnik pomiaru poziomu intelektualnego osoby badanej, ocenianego za pomocą testów.

J

Jad - trucizna.

Jajnik - parzysty gruczoł pełniący funkcje narządu rozrodczego kobiety.

Jajowód - parzysty woreczkowaty przewód łączący się z macicą, służący do przechwytywania komórki jajowej i przemieszczania jej w kierunku macicy.

Jaskra - choroba oka w przebiegu której występuje podniesione ciśnienie wewnątrzgałkiowe

Jonoforeza - zob.jontoforeza.

Jontoforeza - jonoforeza, wprowadzenie do tkanek za pomocą prądu stałego jonów działających leczniczo.

K

Kamica - powstanie lub obecność kamieni w narządach jamistych lub tkankach.

Kardiochirurgia - chirurgia zajmująca się korygowaniem wad wrodzonych i nabytych serca.

Kastracja - usuniecie gruczołów płciowych (jąder lub jajników) przed lub po okresie dojrzewania.

Kifoza - krzywizna kręgosłupa skierowana wypukłością łuku do tyłu (np. odcinek piersiowy kręgosłupa)

Kifoza młodzieńcza - zob. choroba Scheuermanna.

Kiła - przewlekła choroba zakaźna wywoływana przez bakterie (krętek kiły), przenoszona głównie drogą płciową, a także w łonie matki przez łożysko.

Kinezyterapia - wiedza o wykorzystaniu ruchu jako środka leczniczego.

Klimakterium - zob. przekwitanie

Kod genetyczny - zapis informacji w materiale genowym.

Kofeina - składnik znajdujący się w ziarnach kawy, liściach herbaty, owocach koli i liściach mate. Działa pobudzająco na korę mózgową, ośrodki oddechowe, powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Kokaina - narkotyk, wytwarzany z liści koki. Wywołuje silne uczucie euforii, działa znieczulająco i obkurcza naczynia krwionośne.

Koklusz - zob. krztusiec.

Kolka - bolesne kurcze narządów jamy brzusznej.

Kołatanie serca - odczucie nieprawidłowej, wzmożonej i przyspieszonej czynności serca.

Komórka - najmniejsza strukturalna jednostka organizmu zwierzęcego i roślinnego.

Komórka nowotworowa - prawidłowa komórka o zmienionym genomie co wywołuje zdolność do niekontrolowanego i postępującego wzrostu.

Kręcz szyi - wadliwe ustawienie głowy z przymusowym skręceniem i pochyleniem ku jednemu barkowi oraz jednoczesnym zwróceniem twarzy w stronę przeciwną ku górze.

Kręgozmyk - jest to wada polegająca na przesuwaniu się V, IV (czasami III) kręgu lędźwiowego ku przodowi w stosunku do kręgu położonego niżej lub kości krzyżowej.

Kręg przejściowy - graniczny kręg poszczególnych odcinków kręgosłupa, upodobniający się do sąsiednich kręgów leżących wyżej lub niżej.

Krioterapia - zastosowanie zimna w celach leczniczych.

Krwiak - wylew krwawy.

Krwotok - masywny wypływ krwi z łożyska naczyniowego jako następstwo zranienia lub choroby naczynia.

Krztusiec - koklusz, bakteryjna choroba zakaźna, do zarażenia dochodzi na drodze kropelkowej. Charakteryzuje się ciężkimi napadami kaszlu, zapaleniem oskrzeli.

L

Lampa kwarcowa - urządzenie przeznaczone do naświetlań promieniowaniem ultrafioletowym.

Lampa Sollux - lampa do naświetlań powierzchni ciała promieniami podczerwonymi lub widzialnymi.

Laseroterapia - jest to dział fizykoterapii w którym do celów leczniczych wykorzystuje się promieniowanie laserowe.

Leczenie manualne - manipulacje lecznicze, zabieg wykonywany rękami leczącego.

Lej kikutowy protezy kończyny - gniazdo dopasowane do kształtu kikuta kończyny w protezie stosowane w celu osadzenia protezy.

Lekomania - uzależnienie lekowe.

Lipidy - określenie tłuszczów i substancji tłuszczopochodnych w organizmie.

Logopedia - dziedzina zajmująca się problematyka usuwania zaburzeń wad mowy, zapobieganiem opóźnieniom w rozwoju mowy i wyrównywaniem tych opóźnień, nauczaniem mowy dzieci głuchych.

Lordoza - krzywizna kręgosłupa skierowana szczytem łuku do przodu (np. odcinek lędźwiowy i szyjny kręgosłupa)

LSD - narkotyk syntetyczny o silnym działaniu halucynogennym.

Lumbago - ból okolicy krzyżowej kręgosłupa wynikający z unerwienia odcinak lędźwiowego.

Lumbalgia - bóle krzyża, zob. lumbago.

Ł

Łaźnia rzymska - specjalne pomieszczenie służące do wykonywania zabiegów fizykalnych, w którym pod wpływem suchego ogrzanego powietrza następuje ogólne przegrzanie ciała.

Łaźnia szafkowa - drewniana szafka, w której umieszcza się chorego na czas zabiegu, gdzie jest podawany działaniu suchego powietrza.

Łąkotka - chrząstka występująca w stawie kolanowym o kształcie półksiężyca; wyróżniamy dwie łąkotki przyśrodkową i boczną zrośnięte na obwodzie z torebką stawową, a przyśrodkowo umocowane w okolicy wyniosłości międzykłykciowych piszczeli; uszkodzenie ł. częściej przyśrodkowej, występuje na skutek nieprawidłowego obciążenia stawu kolanowego, powodując ból, ograniczenie ruchomości i surowiczy wysięk stawu kolanowego; zakleszczenie ł. w wyniku nagłego przemieszczenia uszkodzonej chrząstki powoduje ból i zablokowonie ruchu (najczęściej wyprostu) stawu kolanowego.

Łojotok - wzmożone wydzielanie łoju na owłosionej skórze głowy, czole, nosie, w fałdach nosowo-policzkowych, zausznych, w okolicy mostka, międzyłopatkowej, często kojarzone z nadmiernym poceniem.

Łożysko - błony płodowe otaczające płód i wody płodowe.

Łój - wydzielina gruczołów łojowych stanowiąca mieszaninę wolnych i związanych kwasów tłuszczowych.

Łuszczyca - choroba skóry o podłożu genetycznym polegająca na wzmożonej proliferacji naskórka z niepełnym zrogowaceniem naskórka i z powierzchniowym odczynem zapalnym skóry.

Łysienie - wypadanie włosów na skórze głowy.

M

Macica - narząd służący do zagnieżdżenia jaja płodowego i utrzymania płodu w czasie ciąży.

Malaria - zimnica, gorączka błotna, choroba zakaźna występująca w ciepłych krajach, wywoływana przez różnego rodzaju pełzaki namnażające się w krwinkach czerwonych. Przenoszona przez komary. Objawy to: napadowa gorączka, powiększona wątroba i śledziona, niedokrwistość.

Manipulacja - szybkie, mocne ruchy wykonywane biernie w chorym stawie, w którym zakres ruchu jest ograniczony.

Mammografia - badanie rentgenowskie w celu wczesnego wykrycia nowotworów piersi u kobiet.

Marihuana - narkotyk, wysuszone liście, kwiaty i łodygi konopi indyjskiej, działanie podobne jak haszysz (zob. haszysz)

Masaż - zastosowanie określonych chwytów stosowane w fizjoterapii do celów leczniczych.

Masaż całkowity - masowanie całego ciała wszystkimi technikami w określonej kolejności i pozycjach wyjściowych.

Masaż klasyczny - wykonuje się wyłącznie przy pomocy rąk na obnażonym ciele masowanego.

Masaż leczniczy - wykonywany za pomocą rąk i odpowiednich aparatów w celu zapobieżenia bądź usunięcia patologicznych zmian w tkankach miękkich, będących następstwem choroby.

Masaż podwodny - zabieg wykonywany w odpowiednich wannach, w którym wykorzystuje się działanie ciśnieniowego natrysku podwodnego i temperatury wody.

Masaż segmentarny - opiera się na neurofizjologicznych powiązaniach istniejących między określonymi obszarami skóry, tkanki podskórnej, łącznej i mięśniowej, naczyniami a narządami wewnętrznymi, których unerwienie pochodzi z tego samego poziomu rdzenia kręgowego.

Masaż serca - rytmiczne uciskanie serca przez ścianę klatki piersiowej celem podtrzymania krążenia w czasie nagłego zatrzymania krążenia.

Masaż wibracyjny - technika masażu klasycznego, w którym do celów leczniczych wykorzystuje się ruch wibracji wykonywany ręcznie lub przy pomocy specjalnego aparatu.

Masektomia - usunięcie sutka.

Masturbacja - samogwałt, onanizm, drażnienie zewnętrznych narządów płciowych w celu osiągnięcia orgazmu.

Melanina - barwnik skóry.

Menopauza - okres w życiu kobiety w którym wskutek osłabienia funkcji hormonalnej jajników pojawia się ostania miesiączka.

Metamorfoza - przemiana, przekształcenie postaci (np. przemiana larwy w postać dorosła).

Miażdżyca - są to zmiany degeneracyjno-martwicze i włókniste ścian tętnic, postępująca miażdżyca może doprowadzić do zwiększonego ciśnienia krwi.

Miażdżyca tętnic mózgowych - są to zmiany w naczyniach upośledzające krążenie mózgowe, powodując szereg objawów neurologicznych i ogólnych, jak też psychopatologicznych.

Miesiączka - menstruacja.

Mikroalbuminuria - ponadnormatywne wydalanie białka (albumin) z moczem.

Miopatia - choroba mięśni.

Modzele - obszar twardej skóry o zgrubiałej warstwie rogowej, powstały w miejscu długotrwałego ucisku lub drażnienia mechanicznego.

Mongolizm - choroba Downa.

Morfina - narkotyk, silny środek przeciwbólowy wytwarzany z opium, nadmierne używanie może doprowadzić do uzależnienia.

Moskit - ogólne określenie komarów żywiących się krwią.

Moszna - worek skórny mieszczący jądra, najądrza.

Mutacja - zmiana w strukturze DNA

Mózgowe porażenie dziecięce - zespół objawów powstałych w wyniku uszkodzenia mózgu w okresie intensywnego rozwoju przez różnorodne czynniki etiologiczne, wśród których główną rolę odgrywa patologia ciąży i okresu okołoporodowego.

N

Nadciśnienie tętnicze - zgodnie z zaleceniami WHO-ISH z 1999 roku nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy powyżej wartosci 140 mmHg ciśnienia skurczowego oraz 90 mmHg ciśnienia rozkurczowego, za nadciśnienie graniczne uważa się wartości mieszczące sie w zakresie 140-149 mmHg ciśnienia skurczowego oraz 90-94 mmHg ciśnienia rozkurczowego. Najczęściej nie można wykazać przyczyny nadciśnienia tętniczego, wówczas mówimy o nadciśnieniu tętniczym pierwotnym czyli samoistnym. Jeśli jest to objaw towarzyszący niektórym schorzeniom nerek, guzom nadnerczy, niektórym postaciom miażdżycy, nadczynności tarczycy mówimy o nadciśnieniu tętniczym wtórnym lub objawowym.

Nadfiolet - ultrafiolet, UV, jest to rodzaj fali elektromagnetycznej występującej w promieniowaniu słonecznym, w celach leczniczych stosowana w zabiegach fizykoterapeutycznych.

Nagniotek - bolesne zgrubienie spowodowane przewlekłym uciskiem skóry leżącej blisko kości (np. skóra palców stopy).

Najądrze - narząd położony z tyłu jądra służącym do wyprowadzania i magazynowania plemników.

Narkoza - znieczulenie ogólne.

Napięcie mięśniowe - stan skurczu mięśnia stanowiący toniczny odruch na rozciąganie.

Napletek - workowate zdwojenie skóry okrywającej żołądź prącia.

Narkotyk - środki o działaniu odurzającym podlegający przepisom o narkotykach.

Narkomania - uzależnienie lekowe.

Natręctwo - nieodparty wewnętrzny przymus ulegania nasuwającym się wyobrażeniom i myślom. Często towarzyszy mu przymus określonych czynności.

Nerwoból - neuralgia, objawia się nagłymi, napadowymi bólami w obszarze unerwienia poszczególnych nerwów czuciowych.

Nerczyca - schorzenie nerek polegające na utracie białka wydalanego z moczem z organizmu.

Nerka sztuczna - urządzenia służące do przeprowadzania zabiegów dializy pozaustrojowej (zob. dializa).

Nerwoból - zob. neuralgia.

Nerwica - jest to schorzenie układu nerwowego o nieuchwytnej przyczynie

Neuralgia - nerwoból, napadowe pojawiające się ostre bóle w obszarze unerwienia.

Neurochirurgia - dziedzina chirurgii zajmująca się zabiegami operacyjnymi na ośrodkowym układzie nerwowym.

Neuron - komórka nerwowa budująca układu nerwowego, składa się z ciała komórki, wielu krótkich wypustek (zob. dendryt) i pojedynczej wypustki osiowej (zob. akson).

Neuryt - zob. akson

Neutron - cząsteczka elementarna mającą ładunek elektryczny 0

Niedokrwienie - brak ukrwienia lub zmniejszone ukrwienie tkanki wskutek niewystarczającego lub całkowitego braku dopływu krwi tętniczej.

Niedokrwistość - obniżenie poniżej wartości prawidłowych liczby krążących we krwi krwinek czerwonych oraz (lub) zawartej w niej hemoglobiny.

Niedowład - częściowe upośledzenie siły mięśniowej lub grup mięśniowych.

Niedrożność - zarośnięcie, zaciśnięcie lub zaczopowanie naczynia , jelita lub innego przewodu w organizmie.

Niemowlę - noworodek, dziecko od urodzenia aż do końca 1 roku życia

Niestrawność - zaburzenia w obrębie układu trawiennego.

Niewydolność - niedostateczne funkcjonowanie lub sprawność narządu lub układu.

Niewydolność nerek - jest to ograniczona filtracja w nerkach, której efektem jest wzrost w osoczu krwi substancji toksycznych w normalnej sytuacji wydalanych z organizmu.

Niewydolność oddechowa - niewystarczająca ilość wymiany gazowej w płucach.

Niewydolność wieńcowa - zob. choroba wieńcowa.

Nikotyna - alkaloid z liści tytoniu, silna trucizna zawarta w papierosach. Wywiera najpierw działanie pobudzające, następnie porażające na zwoje układu autonomicznego.

Nowotwór - nieprawidłowy rozrost tkanek, nie podlegający kontroli organizmu.

O

Obojnak - zob. hermafrodytyzm.

Obrzezania - częściowe usunięcie napletka u niemowląt płci męskiej lub osobników płci żeńskiej warg mniejszych i łechtaczki, z powodów rytualnych lub higieniczno-praktycznych.

Obrzęk - puchlina tkankowa, znaczne nagromadzenia płynu surowiczego przenikającego z układu naczyniowego do szczelin tkankowych skóry bądź śluzówek, ale także do tkanki nerwowej, podścieliska tkanek miąższowych, pustych przestrzeni i narządów jamistych, ponadto do przestrzeni międzykomórkowej.

Odma - obecność powietrza w tych okolicach ciała, gdzie w stanie prawidłowym nie powinno się znajdować.

Odma płucna - obecność powietrza w szczelinie opłucnej z całkowitym lub częściowym zapadaniem się płuc.

Odmrożenie - ostre uszkodzenie tkanek wywołane działaniem ujemnej temperatury.

Odra - wirusowa choroba zakaźna, występująca najczęściej między 5-7 rokiem życia. Po zakończeniu choroby w tym okresie dzieci nabywają długotrwała odporność na tę chorobę. Zakażenie drogą kropelkową. Choroba charakteryzuje się wystąpieniem wysypki na całym ciele.

Omamy - zob. halucynacje.

Omdlenia - napadowe krótkotrwała utrata przytomności wskutek niedostatecznego ukrwienia mózgu.

Onkologia - dziedzina medycyny zajmująca się badaniem istoty nowotworów, przyczyn ich powstawania, rozpoznaniem i leczeniem.

Oparzenie -- uszkodzenie tkanek w skutek działania wysokiej temperatury, płynów żrących, promieniowania jonizującego lub ultrafioletowego.

Orteza - konstrukcja techniczna stosowana w celu kontroli ruchów, wspomagania oraz całkowitego lub częściowego odciążenia wybranych elementów układu podpórczo-ruchowego.

Ortopedia - nauka o powstaniu, zapobieganiu i leczeniu wrodzonych i nabytych wad narządu ruchu.

Osierdzie - jest to osłonkowo-ślizgowa powłoka serca

Ostomalacja - rozmiękanie kości, uogólnione zmiany układu kostnego polegające na niedostatecznej mineralizacji kości

Osteoporoza - zrzeszotnienie kości, zgąbczenie kości, spowodowana zaburzeniami hormonalnymi i ubytkiem wapnia w kościach.

Otrzewna - błona wyścielająca ściany jamy brzusznej (otrzewna ścienna) i narządy znajdujące się w tej jamie.

Owodnia - błona jaja płodowego otaczająca płód i wody płodowe.

Owrzodzenia - wrzód, ubytek skóry lub błony śluzowej, gdzie dochodzi do dozielenia i odpadnięcia się i odpadnięcia tkanki martwiczej, a następnie bliznowatego gojenia się.

Owulacja - jest to uwolnienie dojrzałej komórki jajowej z pęcherzyka Graffa. Jest podstawą zdolności do zajścia w ciąże.

Oziębłość płciowa - określenie czynnościowego zaburzenia płciowego u kobiet.

P

Padaczka - choroba Św. Walentego, zespół objawów uszkodzenia mózgu charakteryzujący się nawracającymi napadami, powstającymi wskutek nieprawidłowych, nadmiernych wyładowań w neuronach mózgu.

Paluch - I palec stopy.

Paranoja - zwarty system urojeń, przy nie zaburzonych innych funkcjach psychicznych

Paraplegia - bezwład (całkowity brak ruchów czynnych) dwu kończyn, najczęściej dolnych.

Parkinsonizm - zob. choroba Parkinsona.

Pasożyt - jedno lub wielokomórkowa roślina lub zwierze stanowiące organizm, który żyjąc na powierzchni lub wewnątrz innego organizmu, odżywia się jego kosztem, wywołując przy tym u niego objawy chorobowe lub ich nie wywołując.

Pasteryzacja - metoda dezynfekcji termicznej polegająca na niszczeniu form wegetatywnych drobnoustrojów aa pomocą ogrzewania od temperatury 60°C do 85°C, stosowana głównie do zatrzymania procesów fermentacji w produktach żywnościowych.

Patologia - nauka o procesach i stanach chorobowych organizmu oraz ich przyczynach.

Percepcja - zdolność odczuwania, spostrzegania i rozpoznawania bodźców i ich złożonych układów.

Pępowina - "sznur" łączący łożysko z płodem.

Pigment - barwnik zawarty w komórkach i tkankach.

Pigmentacja - zabarwienie skóry, włosów, oczu przez fizjologiczny barwnik - melaninę.

Pionizacja - przyjęcie pozycji pionowej.

Pląsawica - choroba polegająca na szybkich nieskoordynowanych ruchach mimowolnych, obejmujących najczęściej mięśnie twarzy i dalszych części kończyn.

Plemnik - męska komórka rozrodcza.

Płonica - ostra bakteryjna choroba zakaźna, wstępująca głównie w wieku dziecięcym. Zakażenie droga kropelkową, kontaktu lub przez pokarm. Źródłem zakażenia są zdrowi nosiciele i ozdrowieńcy.

Płód - nie narodzony przebywający w łonie matki do porodu.

Poduszka Frejki - rozwórka z prasowanego filcu utrzymująca kończyny dolne niemowlęcia w odwiedzeniu i zgięciu, nie krepująca pozostałych ruchów. Stosowana we wczesnym leczeniu dysplazji stawu biodrowego.

Polineuropatie - zespół uszkodzenia wielu nerwów obwodowych, najsilniej wyrażany w dalszych częściach kończyn.

Połóg - okres od końca porodu do zniknięcia zmian związanych z ciążą i porodem, prawidłowo 6-8 tygodni.

Porażenie - całkowita utrata odpowiedniej funkcji lub ruchów czynnych danego mięśnia lub grupy mięśniowej wywołana uszkodzeniem neuronu ruchowego obwodowego lub ośrodkowego.

Porażenie mózgowe dziecięce - zob. mózgowe porażenie dziecięce.

Poronienie - przedwczesne zakończenie ciąży, utrata płodu przed uzyskaniem przezeń zdolności do życia pozamacicznego.

Potencja - zdolność do odbycia stosunku płciowego przez mężczyznę.

Półpasiec - ostra choroba wirusowa występująca u osób które w przeszłości chorowały na ospę wietrzną i znalazły się w stanie zmniejszonej odporności z powodu niektórych chorób. Choroba charakteryzuje się zmianami skórnymi w postaci zgrupowanych pęcherzyków na przebiegu nerwów rdzeniowych (odchodzące od rdzenia kręgowego).

Prącie - penis, członek, męski narząd rozrodczy, składający się z trzonu, żołędzia, napletka. Posiada ciała jamiste i cewkę moczową (przewód do odprowadzania moczu i nasienia).

Protoagonista - zob. agonista.

Próchnica zębów - zniszczenie, rozpad twardych tkanek zęba w następstwie szkodliwego działania czynników zewnętrznych, przy wrodzonej podatności osobniczej.

Przekwitanie - klimakterium, okres przejściowy w życiu płciowym kobiety, w którym cykliczne funkcjonowanie jajnika i spowodowane nim regularne krwawienie ustają.

Przepuklina - początkowo tylko przejściowe przemieszczenie narządów, części narządów z prawidłowo wykształconej jamy ciała przez wrodzony lub nabyty ubytek ściany jamy ciała na zewnątrz lub do sąsiedniej jamy ciała.

Przerzut - szerzenie się lub rozsiew ogniska pierwotnego komórek nowotworowych.

Przeszczep - transplantacja, operacyjne przeniesienie żywych komórek (przetoczenie krwi), tkanek lub całych narządów.

Przetoka - rurowaty kanał wychodzący z narządu jamistego lub jamistej przestrzeni i uchodzący na zewnątrz ciała lub przebiegający wewnątrz ciała.

Przykurcz - przymusowe, stałe skrócenie pewnych mięśni, ew. wielu grup mięśniowych, o charakterze procesu odwracalnego lub nieodwracalnego wraz z utrzymującym się przymusowym ustawieniem stawu.

Przykurcz Dupuytrena - przykurcz rozcięgna dłoniowego.

Przykurcz Volkmanna - choroba spowodowana postępującym zwyrodnieniem mięśni i nerwów w następstwie niedokrwienia kończyny.

Prądy diadynamiczne - jest to prąd który powstaje w wyniku prostowania prądu sinusoidalnego zmiennego.

Psychiatria - dział medycyny klinicznej zajmujący się rozpoznawaniem, leczeniem i zapobieganiem chorób i zaburzeń psychicznych.

Psychoza - zaburzenie psychiczne o charakterze przemijającym lub stopniowo postępującym, może prowadzić do zaburzeń świadomości, kontroli realności, halucynacji.

Puchlina - chorobowe nagromadzenie płynu przesiękowego lub wysiękowego w jamach ciała albo w przestrzeni śródmiąższowej.

Q

Quadriplegia - bezwład czterech kończyn pochodzenia mózgowego bądź rdzeniowego.

R

Rak - nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego, charakteryzuje dużym rozrostem tkankowym oraz licznymi formami wzrostu.

Reanimacja - wszystkie czynność w ramach pierwszej pomocy wykonywane w celu przywrócenia życia przy nagłym zatrzymaniu krążenia lub oddechu.

Regeneracja - ponowne tworzenie bądź uzupełnienie utraconych komórek, tkanek bądź narządów.

Regresja - cofanie się

Rehabilitacja - jest to działanie służące do przywrócenia choremu sprawności fizycznej i psychicznej, oraz przystosowanie osoby niepełnosprawnej do życia w społeczeństwie.

Repozycja - odprowadzenie narządu lub części narządu do miejsca jego prawidłowego położenia anatomicznego.

Resekcja - operacyjne częściowe usunięcie narządu.

Restytucja - przywracanie funkcji utraconych wskutek pewnych czynników działających patogennie lub urazów.

Reumatyzm - grupa objawów związanych z bolesnością i zaburzeniami funkcji w zakresie układu mięśniowo-szkieletowego, włączają się tu również objawy w przebiegu schorzeń innych narządów.

Ropień - otorbiony zbiornik ropy, często spowodowany zakażeniem bakteryjnym.

Ropniak - zbiornik ropy w naturalne jamie ciała lub narządzie jamistym

Rozedma - nadmierne lub osobliwe pojawienie się powietrza (gazu) w tkankach, narządach bądź jamach ciała (np. nadmierna zawartość powietrza w płucach)

Rozedma płuc - nieprawidłowe zwiększenie zawartości powietrza w płucach bez lub z zmianami miąższu płucnego.

Rozrusznik sztuczny serca - generator impulsów do sztucznego pobudzania czynności serca, może być zewnętrzny lub wewnętrzny.

Rozszczep kręgosłupa - wad wrodzona spowodowana zahamowaniem rozwoju kręgosłupa w okresie płodowym, z rozszczepieniem łuku kręgowego lub trzonu kręgu.

Rozszczep podniebienia - wada podniebienia powstała przez niezrośnięcie się obydwu części podniebienia.

Rozszczep warga - warga zajęcza, wrodzone jedno lub obustronny rozszczep górnej wargi często występujący łącznie z rozszczepem szczęki i podniebienia

Rozwórka Koszli - rodzaj ortezy utrzymująca uda dziecka w nadanym im odwiedzeniu i zgięciu. Stosowana w leczeniu dysplazji stawu biodrowego.

Różyczka - ostra wysypkowa choroba zakaźna wywoływana przez wirusa różyczki. Przechorowanie pozostawia odporność na całe życie. Zakażenie następuje drogą kropelkową lub kontaktową.

Rumień - zaczerwienienie skóry spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych.

Rzeżączka - choroba błony śluzowej układu moczowego, wywołane przez bakterię. Przenoszona głównie przez kontakt płciowy. Objawia się ciężkim, bolesnym zapaleniem cewki moczowej, które może przejść na niektóre narządy wchodzące w skład układu moczowo-płciowego.

S

Sacharyna - sztuczny słodzik.

Schizofrenia - jest to przewlekła choroba psychiatryczna, charakteryzująca się rozszczepieniem osobowości.

Sekcja - autopsja, otwarcie zwłok w celu ustalenia przyczyn zgonu.

Skolioza - skrzywienie boczne kręgosłupa w płaszczyźnie czołowej.

Słoniowacizna - znaczne powiększenie części ciała zależne od przewlekłego zastoju chłonki.

Spastyczność - wzmożone napięcie mięśniowe, narastające w sposób przy przyspieszeniu ruchów oraz pod wpływem bodźców czuciowych.

Sperma - nasienie, wydzielina jąder i pozostałych gruczołów należących do narządu płciowych męskich, w skład niej wchodzą plemniki.

Staw rzekomy - powstaje w wyniku braku zrostu kostnego, po wielu miesiącach bezskutecznie przedłużonego unieruchomienia po złamaniach.

Steroidy - grupa związków chemicznych zawierających szkielet sterynowy, m.in. jako substancje naturalne, np. sterole, kwas żółciowy, hormony steroidowe, witaminy D, glikozydy nasercowe tzw. glikozydy steroidowe

Stopa końsko-szpotawa - wada wrodzona w obrębię stopy, występująca jedno- lub obustronnie w wyniku zaburzeń w rozwoju mięśni na tle różnych przyczyn.

Stopa płaska - zniekształcenia wrodzone stopy, występujące jedno- lub obustronnie jako samodzielna wada, lub w zespole innych wad wrodzonych. Zniekształcenie stopy porównywalne jest do bieguna kołyski lub suszki.

Stopa płasko-koślawa - typowe schorzenie związane z wadami postawy, wynikająca z zaburzeń równowagi mięśniowej w stosunku do masy ciała

Stopa wydrążona - cechuje się pogłębieniem łuku stopy pomiędzy guzem piętowym a głowami kości śródstopia, a równoczesnym skręceniem tego odcinka.

Stwardnienie rozsiane - choroba polegająca na rozpadzie osłonek mielinowych, otaczających nerwy.

Ś

Ślepota - głęboki defekt wzroku charakteryzujący się całkowitym lub prawie całkowitym utraceniem zdolności widzenia.

T

Teratologia - dział medycyny zajmujący się patologią rozwoju płodu.

Toksoplazmoza - choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Toxoplasma, w przebiegu której występują zmiany patologiczne w narządzie wzroku, a także schorzenia skóry.

U

Udar mózgu - zaburzenie krążenia o przebiegu ostrym, powodujące wystąpienie objawów w postaci niedowładu połowiczego z zaburzeniami świadomości, a w przypadku udaru obejmującego lewa półkule, mózgu zaburzeniami mowy.

Układ pozapiramidowy - jest to część układu nerwowego odpowiedzialna za płynność i szybkość ruchów celowych, odpowiada za prawidłowe napięcie mięśniowe.

W

Wady postawy - odchylenia od prawidłowej postawy ciała.

Wagotomia - operacyjne przecięcie dolnego odcinka nerwu błędnego (nervus vagus) stosowane w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Powikłaniami zabiegu mogą być zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego objawiające się zaparciami spastycznymi lub biegunką.

Wałeczki - cylindryczne twory znajdowane w osadzie moczu, zbudowane z białka, a także z komórek (erytrocyty, leukocyty, komórki nabłonka), ziaren tłuszczu i barwników. W schorzeniach nerek liczba wałeczków zwiększa się oraz wystepują wśród nich zmiany jakościowe. Na przykład wałeczki tłuszczowe, barwnikowe, woskowe, erytrocytarne.

Wazopresyna - Hormon peptydowy wydzielany przez podwzgórze. Jego działanie polega na wzmaganiu wchłaniania zwrotnego wody w dystalnych kanalikach nerkowych, a także na pobudzaniu skurczu mięśni gładkich ścian naczyń krwionośnych.

Wąglik - Ostra choroba zakaźna zwierząt (bydło, owce, świnie, konie) o bardzo dużej śmiertelności. U ludzi jako choroba odzwierzęca może wystepować w przypadku zawodowego kontaktu ze skażonym materiałem (mięso, skóry, sierść). Wróżnia się postać skórną (czarna krosta) - łagodną, oraz postacie płucną i jelitową o bardzo ciężkim przebiegu. Ostatnio doniesienia o stosowaniu wąglika jako czynnika zakaźnego w atakach bioterrorystycznych.

WHO - Światowa Organizacja Zdrowia.

Wieloródka - Kobieta w ciąży, która już rodziła choć jeden raz.

Wielowodzie - Patologiczne zwiększenie ilości wód płodowychw ciąży.

Wirus - Czynnik zakaźny zbudowany z kwasu nukleinowego (DNA lub RNA) i białkowej otoczki namnażający się wyłącznie wewnątrz komórek żywych. Wirusy powodują wiele chorób ludzi, zwięrząt i roślin.

Wodobrzusze - Inaczej puchlina brzuszna. Polega na nagromadzeniu się w jamie otrzewnej wolnego płynu.

Wodolecznictwo - dział leczenia fizykalnego wykorzystujący dla celów leczniczych fizyczne właściwości wody.

X

X chromosom - jeden z chromosomów płciowych czyli heterochromosomów. Odpowiedzialny między innymi za warunkowanie płci.

Y

Yersiniozy - choroby zakaźne wywoływane przez bakterie Yersinia enterocolica u dzieci i młodzieży przebiegające jako zapalenie żołądka i jelit, często naśladując zapalenie wyrostka robaczkowego. U dorosłych częściej występuje odczynowe zapalenie stawów i/lub rumień guzowaty.

Z

Zaćma - Katarakta. Zmętnienie soczewki oka powodujące upośledzenie widzenia. Leczona operacyjnie.

Zanokcica - Stan zapalny wału paznokciowego, może być wywoływany przez bakterie, wirusy lub grzyby. Wystąpieniu sprzyjają urazy (skaleczenie, ukłucie), maceracja naskórka w wyniku częstego i długotrwałego moczenia, obniżenie odporności organizmu (cukrzyca).

Zastrzał - Zapalenie ropne dłoniowej części ręki. Powstaje najczęściej w wyniku urazu i szerzy się przez ciągłość na okoliczne części kończyny.

Zator tętnicy mózgu - jedna z przyczyn udaru mózgu.

Zawał serca - jest to najcięższa postać choroby wieńcowej w której dochodzi do powstania ogniskowej martwicy mięśnia sercowego w wyniku jego niedokrwienia.

Zespół katatoniczny - upośledzenie kontaktu z otoczeniem i zaburzenia aktywności ruchowej.

Zespół Klippela-Feila - wrodzona krótka szyja.

Zespół móżdżkowy - zespół objawów występujący w wyniku uszkodzenia móżdżku. Objawia się niemożnością utrzymania równowagi, nieskoordynowanymi ruchami kończyn, oczopląsem, skandowaną lub wybuchową mową i obniżonym napięciem mięśniowym.

Zespół pozapiramidowy - występuje w przypadku uszkodzenia układu pozapiramidowego. Objawia się nadmierną ilością ruchów mimowolnych lub spowolnieniem i zubożeniem ruchów.

Zespół Sudecka - jest to choroba polegająca na zaniku plamistym kości (ubytkiem wapna w kościach).

Zgorzel - Gangrena. Martwica tkanek związana z zakażeniem bakteriami beztlenowymi. Zgorzel wilgotna jest niebezpieczna dla życia powodując gorączkę, posocznicę i zatrucie organizmu toksynami. Wymaga szybkiego usunięcia zaatakowanego narządu lub kończyny. Zgorzel gazowa wywołana jest przez laseczki zgorzeli gazowej, powoduje oprócz martwicy powstawanie gazu wywołując charakterystyczne trzeszczenie przy ucisku.

Zygota - Komórka powstająca z połączenia dwu różnych gamet.